Specialismes

 

Fase 6 - De laatste levensfase

De laatste fase van dementie is kwetsbaar, intens en vol betekenis. Het gaat niet meer om genezen of verbeteren, maar om comfort, nabijheid en waardigheid. Je naaste heeft steeds meer zorg nodig, en communicatie wordt moeilijker. Toch is dit ook een fase waarin liefde, verbondenheid en kleine gebaren veel kunnen betekenen.

In deze fase staan vragen centraal als: hoe kun je er zijn, ook als woorden wegvallen? Wat betekent goede palliatieve zorg bij dementie? Hoe neem je afscheid – stap voor stap, op jouw manier? En hoe ga je om met rouw, die vaak al begint vóór het daadwerkelijke verlies?

Op deze pagina vind je informatie over de laatste levensfase van dementie, met aandacht voor lichamelijke, emotionele en spirituele aspecten. Zorgprofessionals delen hun kennis over comfortzorg, omgaan met pijn en het begeleiden van het stervensproces. In de podcastaflevering hoor je verhalen die raken over afscheid nemen, maar ook over liefde en verbinding tot het einde.

Marije Noorbergen

Een kwetsbaar, waardevol stuk van het leven

Voor iedereen die bij Zorgpartners komt wonen, is deze periode het laatste stukje van het leven. Juist daarom is het belangrijk om samen met zorgverleners, familie en betrokkenen te kijken hoe we dit stuk zo goed en waardevol mogelijk kunnen maken.

Hoewel medische zorg, comfort en veiligheid belangrijk blijven, speelt er in deze fase veel meer, namelijk vragen over het leven en het levenseinde, emoties rondom afscheid, spirituele of existentiële thema’s, contact en verbondenheid en loslaten en afronden

Deze onderwerpen worden niet altijd spontaan besproken, maar leven vaak wel. Een geestelijk verzorger, zoals onze collega Marije, helpt om juist díe lagen ruimte te geven.

Luister de podcast met Marije

Zingeving, betekenis en de vraag: heb ik het goed gedaan?

Geestelijke verzorging richt zich op de diepere laag van kwaliteit van leven: betekenisgeving, zingeving, levensvragen en het zoeken naar rust. In deze fase komen vaak vragen naar boven zoals:

  • Wie ben ik geweest?
  • Was ik een goede moeder, partner, vriend?
  • Waar ga ik naartoe als ik sterf?
  • Hoe laat ik mijn dierbaren los?
  • Wat blijft er van mij achter?

Ook herinneringen, pijnlijke ervaringen of onafgemaakte gesprekken kunnen opspelen. Een geestelijk verzorger kan deze thema’s begeleiden: niet door oplossingen te bieden, maar door ruimte te geven, woorden te vinden en emoties te verzachten.

11 04 2023 ZPMH Prinsenhof Bewoner Interactie Rolstoel Kamer Medewerker

Luisteren tussen de regels door

Veel cliënten spreken hun gevoelens niet direct uit. Onrust, boosheid of slecht slapen kan voortkomen uit iets diepers:

  • Angst voor het onbekende
  • Verdriet over het loslaten van dierbaren
  • Onuitgesproken zorgen
  • Vragen over geloof, toekomst of zingeving

Marije vertelt hoe iemand pas durfde te vertellen dat hij worstelde met 'de eeuwigheid' en het loslaten van alles wat hij liefhad, omdat er eindelijk ruimte was om dat uit te spreken. Soms is die mogelijkheid tot delen al genoeg om meer rust te ervaren.

Praten met de ‘opluchters’ over het leven

Hoe ga je als naaste het gesprek aan?

Gesprekken over afscheid hoeven niet zwaar of groot te zijn. Kleine haakjes kunnen helpen:

  • Een nieuwsbericht
  • Een herinnering
  • Een uitvaart in de familie
  • Een gezamenlijke kop koffie

De vraag 'Hoe is dat voor jou?' kan al voldoende zijn. 
Belangrijk:

  • Houd het klein. Grote gesprekken kunnen beladen voelen.
  • Verdeel het over meerdere momenten. Het horen en zeggen van dingen kost tijd.
  • Bescherm niet te veel. Naasten vermijden soms het onderwerp om de ander te sparen, maar vaak weet de cliënt zelf heel goed dat het einde nadert — en wil daarover praten.
  • Leg wensen op tijd vast. Rituelen, geloofszaken, muziek, voorkeuren voor afscheid: vaak kan dit al eerder geregeld worden.

Dit voorkomt dat belangrijke wensen verloren gaan.

De rol van geestelijke verzorging

Een geestelijk verzorger biedt een veilige plek voor gesprekken, ondersteuning bij levensvragen, ruimte voor emoties, begeleiding bij rituelen of wensen, aandacht voor spiritualiteit, geloof of levensbeschouwing en rustmomenten in een hectische fase

Gesprekken hoeven niet voorbereid te worden. Marije zegt: “Vertel maar wat er op je hart ligt.” Naasten kunnen ook altijd zelf een gesprek aanvragen via de zorg.

24 02 2023 Zorgpartners Prinsenhof Dementie Dzep Echtpaar Hand Vasthouden Closeup

Samen waken over rust en nabijheid

De laatste levensfase is intens. Er gebeurt veel, zowel praktisch als emotioneel. Daarom is het belangrijk om ruimte te maken voor rust, aandacht en nabijheid. Wanneer wensen besproken zijn en er duidelijkheid is, ontstaat er meer ruimte om echt aanwezig te zijn bij het waken, bij het afscheid, bij de laatste momenten die nooit meer terugkomen.

Een laatste boodschap

Marije sluit af met een warme, eenvoudige tip: Vraag hulp wanneer je het nodig hebt.
Er wordt al zoveel van naasten gevraagd. Geestelijke verzorging, artsen, verzorgenden en maatschappelijk werk staan klaar om mee te denken en te ondersteunen.

Zorgpartners gebruikt cookies.

Wij gebruiken cookies om uw gebruikservaring te optimaliseren, het webverkeer te analyseren en voor marketingdoeleinden. U kunt hieronder aangeven welke cookies u wilt accepteren. Wilt u meer informatie hierover, klik dan hier voor ons privacyreglement.

Functioneel
[2]
  • Analytische cookies

    Zorgpartners Midden-Holland gebruikt analytische cookies voor het beheer van webstatistieken. Zo kunnen wij zien hoe vaak de website wordt bezocht en hoe bezoekers de website gebruiken. Op basis daarvan kunnen wij onze website verbeteren. Deze cookies bewaren geen persoonsgegevens en zijn dus niet aan een individu te koppelen.

  • Inlog cookies

    Zorgpartners Midden-Holland gebruikt inlog cookies zodat eigen medewerkers en geautoriseerde personen veilig kunnen inloggen op de systemen die gekoppeld zijn aan deze website.

Analytisch
[1]
  • Google Analytics

    Zorgpartners Midden-Holland gebruikt analytische cookies voor het beheer van webstatistieken. Zo kunnen wij zien hoe vaak de website wordt bezocht en hoe bezoekers de website gebruiken. Op basis daarvan kunnen wij onze website verbeteren.

Marketing
[1]
  • Facebook

    Zorgpartners Midden-Holland gebruikt marketing cookies. Zo plaatsen wij advertenties op Facebook en Instagram ten behoeve van de arbeidsmarktcommunicatie. Met marketing cookies kunnen externe partijen online advertenties op andere websites afstemmen op uw interesses. Dit gebeurt overigens pas als u deze cookies accepteert.

cookie instellingen aanpassen